صفحه اصلی سایت نقشه سایت ارتباط با دانشگاه English شنبه, 4 مرداد 1393          

مقدمه

 

شهر ها هرچه بزرگ و بزرگتر بشود، در صورت بي توجهي ما، بر زمان مورد نياز براي حل برخي مشكلات آن نيز افزوده مي شود.افزايش حجم زمان در اينجا نه به معني لاينحل بودن آن مشكلات كه بيشتر به معناي وقت گير تر بودن آنها است.چنين اتفاقي در حالي رخ مي دهد كه برخي از موضوعاتي كه تا پيش از اين به عنوان يك مشكل در نظر گرفته نمي شد، با بزرگتر شدن شهر اكنون در دايره معضلات تازه تعريف شده قرار گرفته است. چنين است كه كارشناسان و مسئولان امور شهري براي حل معضلات تازه به فكر افتاده و هر بار يك موضوع را در محور توجه خويش قرار مي دهند. اگر تا پيش از اين به عنوان مثال تنها آلودگي هوا يا ترافيك و زباله هاي شهري مشكلات جدي يك شهر بزرگ به شمار مي آمدند، اكنون مي توان در لابه لاي گفته ها به مشكلات ديگري نيز اشاره كرد. وقتي شهر بزرگ و بزرگتر مي شود، وقتي جمعيت آن افزايش پيدا مي كند، در كنار آن بر تعداد موضوعاتي كه مي توان درباره آنها فكر كرد نيز افزوده مي شود. چنين است كه ناگهان نخاله هاي ساختماني نيز به يك موضوع تبديل شده تا براي حل آن چاره جويي شود. نخاله هايي كه نتيجه مستقيم افزايش ساخت و ساز در شهر بزرگ به شمار آمده و آنگونه كه كارشناسان مي گويند حجم آن حتي پنج برابر زباله هاي شهري است.  

براي درك اين نكته كافي است كه نگاهي دقيق به اطراف خود انداخته تا به آساني متوجه آن شويم. افزايش حجم ساخت و ساز همزمان به افزايش تعميرات و آوار برداري از ساختمان هاي فرسوده، كلنگ زني و غيره نيز افزوده است.كارشناس بخش تحقيقات مصالح ساختماني مركز تحقيقات ساختمان و مسكن مي افزايد: «در سال ۸۵ براي نزديك به ۱۵ هزار واحد ساختماني پس از تخريب پروانه ساخت يا تجديد بنا صادر شده است كه اين رقم در سال ۸۶ به بيش از ۲۰ هزار مورد بالغ شده است.آمارها نشان مي دهد كه در طول چند دهه اخير تخريب ساختمان هاي مسكوني كه با اندكي تعمير يا مرمت قابليت خوبي براي ادامه بهره برداري داشته اند، تخريب شده اند و به جاي آنها به طور عمده ساختمان هايي بر جاي نشسته اند كه به دليل نياز فوري به بنا و رونق بازار مسكن، ارتباط مطلوبي را با شرايط طبيعي و اقتصادي محيط به دست نمي داده اند. البته فرسودگي بافت هاي قديمي و عدم سرمايه گذاري كافي در آنها موجب شده است كه بافت هاي قديمي وارد مرحله تخريب شوند.       
    به گفته كارشناسان ،منابع توليد خاك و نخاله و آوارهاي ساختماني بر اساس نوع به دو دسته آوار حاصل از تخريب جزئي (تعميرات) و كلي ساختمان ها و خاك و نخاله حاصل از گودبرداري ساختمان هاي جديد و فعاليت هاي عمراني و زيربنايي، شهري تقسيم مي شود .از سوي ديگر تحقیقات محیطی  نشان داده است كه در صورتي كه آوارها تفكيك شوند، از خرده آجر، خرده سراميك و خرده بتن به خوبي مي توان از ساخت بتن هاي جديد استفاده كرد، گرچه براي استفاده از اين بتن هاي بازيافتي محدوديت هايي وجود داردو نیز آثار حاصل از تخريب، گرد و غبار و بيماريهاي ناشي از آن، توليد سر و صدا و ارتعاش و تاثير بر شرايط فيزيكي و شيميايي محيط زيست، آلودگي هوا بر اثر برخاستن غبار، اثر بر زيبايي محيط زيست و تخريب مناطق طبيعي و بكر در هنگام دفع از جمله آثار زيست محيطي آوارهاي ساختماني است فلذا به گفته كارشناسان براي حل مشكل نخاله هاي ساختماني تعيين چهارچوب قانوني براي يكپارچه كردن ،حداقل سازي آوارهاي ساختماني، تدوين استانداردهاي فني و تعيين ويژگي هاي مناسب براي كنترل كيفيت، فرهنگسازي در زمينه حداقل سازي و بازيافت آوارها، اجباري كردن عدم توليد و يا حداقل سازي توليد ضايعات و تبيين اصول مسئوليتي توليد كنندگان، ايجاد چارچوبي براي سود جستن از استانداردهاي با سطح بالاتر در راستاي نيازهاي مديريت آوار، سپردن مسئوليت به كارشناسان محلي براي برنامه ريزي مديريت آوار، اجرايي كردن برنامه هاي مديريت آوار، دخالت دادن صنعت در برنامه ريزي هاي تجاري - راهبردي، برخورد با ساختمان هاي موجود به عنوان منابع اوليه مناسب براي توليد مصالح، طراحي ساختمان هاي جديد با هدف استفاده از منابع موجود در ساختمان هاي قديمي، تدوين دستورالعمل روش ها و مراحل تخريب، رتبه بندي شركت هاي تخريب كننده، استفاده از قرارداد براي به حداكثر رساندن ظرفيت استفاده مجدد، استفاده از اينترنت براي بازار بازيافت، به كار بردن استانداردهاي محيط زيستي در استفاده مجدد مصالح، توسعه روش هاي تميز كردن آوار ساختماني و كنترل كيفيت جدي ضروري است.  

 

چکیده

      یکی از مشکلات سیستم مدیریت مواد زاید جامد شهری، تولید روزانه چندین تن خاک و نخاله در سطح شهرها است.دفع بدون برنامه ریزی صحیح این مواد علاوه بر زیانهای زیست محیطی ، می تواند باعث از بین رفتن پوشش گیاهی طبیعی در محل های دفع،تغییر توپوگرافی محل،آلودگی آبهای تحت الارضی و از بین رفتن  چشم انداز و جنبه های زیبا شناختی شهر  می باشد.آمارها بیانگر آن است که 30 تا 40 درصد از گازهای گل خانه ای و 40 تا 50 درصد پسماندهای تولید شده در صنعت ساختمان تولید می شود.بررسی ها نشان می دهد میانگین عمر مفید ساختمانها در کشورهای جهان حدود 40 سال  و در ایران 30 سال برآورد شده است و با توجه به اینکه 25 درصد بافت شهری در کشورها فرسوده است، احداث ساختمان های جدید مقدار زیادی نخاله ساختمانی تولید خواهد کرد.علاوه بر این به نظر کارشناسان شهری با تصویب طرح جامع و ابلاغ آن پیش بینی می شود که میل به تخریب و نوسازی افزایش یافته و در نتیجه شاهد تولید بالای نخاله های ساختمانی در سطح شهرها باشیم.

      مهمترین عامل در ساماندهی مدیریت نخاله های ساختمانی شناخت منابع اصلی تولید نخاله های ساختمانی عبارتند از : خاکبرداری،تخریب،نوسازی،تعمیرات،حفاری،نخاله های مربوط به فعالیت های صنعتی.....

       در مورد نخاله های ساختمانی مربوط به ساخت بنای مسکونی باید توجه نمود که عوامل بسیاری بر روند تولید آنها تاثیرگذارند از جمله می توان به وضعیت اقتصادی مردم،فصول مختلف سال،افزایش جمعیت،رشد و توسعه شهر و ... اشاره کرد.نخاله های حاصل از حفاری و تخریب و خاکبرداری نیز دستخوش نوساناتی می شوند،بعضی پروژه ها مانند حفاری های مربوط به احداث خطوط جمع آوری فاضلاب شهری،آب و یا گاز قطعی بوده و می توان بر اساس زمان شروع و پایان پروژه ها برنامه ریزی و اقداماتی جهت جمع آوری آنها انجام داد.ساخت و سازی شهری نیز می تواند تابع زمانبندی باشد که در مدیریت صحیح شهری با کنترل زمان آن و هدایت قانونمند نخاله های حاصل در جهت بهبودچشم انداز شهری گام های اساسی برداشت.

ایجاد آژانسهای ویژه جمع آوری خاک و نخاله،شناسایی و معرفی صنایع و کلیه تولیدکنندگان پسماند،ایجاد طرح های بازیافتی و کارخانجات استحصال شن و ماسه از پسماندهای ساختمانی و عمرانی،نصب Gps بر روی کامیون های کمپرسی تحت پوشش اتحادیه کامیونداران و ستاد پاکیزگی،نصب دوربینهای مداربسته در مبادی ورودی و خروجی و ... از راهکارهای سیستم مدیریت پسماندهای ساختمانی است.

 

 

 

 

 

بررسي خصوصيات و ويژگيهاي كلی شهر سمنان

 

    شهر سمنان با مساحتي برابر 2800كيلومتر مربع بين 35 درجه و23 دقيقه عرض شمالي و از53 درجه و   23 دقيقه طول شرق با ارتفاع 1117متر از سطح دریا  واقع شده است.

   طبق سرشماري عمومي نفوس و مسكن در سال 1385، اين شهر داراي 126780 نفر جمعيت، 52963 خانوار، 475528 واحد مسكوني مي باشد و بعد خانوار و نسبت جنسي آن به ترتيب 62/3 و 108مي باشد .بيشترين جمعيت اين شهرستان مربوط به گروه سني 24-20 سال می باشد.

درصد سواد در اين شهر بسيار بالا است و يكي از شهرهای معروف ايران در زمينه كاهش بيسوادي است. ميزان عمومي فعاليت در اين شهر 65/38 درصد و 13/6 درصد می باشد.  

اين شهر از طرف شمال به خط راس سلسله جبال البرز، از طرف جنوب به دشت كويرمركزي، از شرق به شهرستان دامغان و از غرب به شهرستان گرمسار و شهرستان فيروز كوه استان تهران محدود است . هواي شهر معتدل و خشك بوده به طور كلي كم آبي در تمام نقاط شهر كاملاً هويداست . در اين شهر رودخانه با آب دائمی وجود ندارد و فقط خشكرودهاي كوهستاني است كه در موقع بارندگي سيل از آنها جاري وبدشت كوير منتهي مي گردد كه مهمترين آنها رودخانه گلرودبار است .

 معادن و كانيهاي مختلف دراين شهر وجود دارد كه مهمترين ٱن گچ  و نمک و گوگرد و ... . می باشد . نژاد مردم سمنان آريايي است و به زبان سمناني سخن مي گويند كه از زبانهاي ايراني شاخه شمال باختري است .

 

بررسي خصوصيات جغرافيائي و اقليمي منطقه

 

الف : اقليم و كيفيت هوا

    اقليم مهمترين عامل در دگرگوني پديده هاي سطح كره زمين مي باشد كه اثر آن از طريق فرسايش تفريقي در ارتباط با ساختمان زمين شناسي و بروز چهره هاي متغير در شكل ناهمواري ظاهر مي شود . در مناطق كوهستاني تاثير ونقش اقليم به صور مختلف نمایان مي گردد . از جمله بوجود آوردن زمينه هاي مساعد در ناپايدار كردن دامنه ها مي باشد كه منجر به حركات دامنه اي مي گردد . گسترش جغرافياي شهر سمنان به گونه اي است كه توسط دو عارضه مهم ، يكي ارتفاعات رشته كوه البرز در شمال و ديگري نمكزارهاي دشت كوير در جنوب محصور شده و از خصوصيات اقليمي اين دو ناحيه متاثر است . اين شهر به علت واقع شدن در كمربند بياباني كره زمين و استقرار در بخش جنوبي البرز كه در موقعيت فرونشست توده هاي هوا قرار دارد از اقليمي خشك متاثر بوده، بنابراين نسبت به ساير اقاليم مستقر درشهرستان از گسترش بيشتري برخوردار است . اما آنچه در برخورد اوليه به هيچ وجه قابل تصور نيست، تنوع اقليمي و به تبع آن اكولوژي منطقه است كه از شمال از تيپ كوهستاني سرد و معتدل تا فراخشك در جنوب ادامه

دارد . با افزايش ارتفاع، دما كاهش و بارش افزايش مي يابد و ميزان رطوبت نسبي و تعداد روزهاي يخبندان نيز از شمال به جنوب كاهش مي يابد، توزيع زماني بارش درشهر سمنان در طول سال بسيار ناموزون است . بخش اعظم بارش در فصل هاي سرد سال (پاييز، زمستان) است در حاليكه در فصل گرم سال (تابستان) بارش بسيار اندك است به طوريكه فصل خشك با ماههاي گرم و فصل سرد با ماههاي مرطوب منطبق است .

عوامل تاثيرگذار بر اقليم نواحي مختلف شهر سمنان نيز مانند هر منطقه اي به دو دسته اصلي و فرعي تقسيم مي شوند :

عوامل اصلي شامل ارتفاع، عرض جغرافيايي، منابع رطوبتي، توده هاي هوا و عوامل فرعي شامل پوشش گياهي، فعاليت هاي كشاورزي، صنعتي و معدني مي باشد .

تركيب اين عوامل همراه با توده هاي موثر بركشور سبب شده اند كه در اين شهر عموماً شرايط آب و هوائي زير قابل تشخيص باشد .

در بخش شمالي شهر ، در زمستانها داراي آب و هواي نسبتاً سرد و نيمه مرطوب و در تابستانها، داراي اقليم معتدل هستند .

در بخش جنوبي شهر، در زمستانها داراي آب وهواي سرد و خشك و در تابستانها نسبتاً گرم و خشك كويري مي باشند . به طور كلي اين شهر بيشتر تحت تأثير جريان هاي جوي گرم و خشك دشت كوير قرار دارد .

به منظور مطالعه اقليمي منطقه مورد مطالعه ا ز اطلاعات هواشناسي ايستگاه سينوپتيك سمنان استفاده مي شود . خصوصيات ايستگاه هواشناسي مورد مطالعه در جدول (1) آورده شده است  :

 

نام ایستگاه

طول جغرافیایی

عرض جغرافیایی

نوع ایستگاه

ارتفاع

دوره آماره

سمنان

E 33-53

N 35-35

سینوپتیک

M 8/1130

2005-1965

جدول (1) مشخصات ايستگاه هواشناسي منطقه مورد مطالعه

 

ب : درجه حرارت

درجه حرارت يكي از عناصر مهم اقليمي جهت شناخت و تعيين نوع اقليم و شرايط اقليمي حاكم بر يك منطقه مي باشد و اين متغير تحت تاثير عوامل و عناصر گوناگون به ويژه ارتفاع و عرض جغرافيايي و ميزان تابش خورشيد از ناحيه اي به ناحيه ديگر از تنوع برخوردار مي باشد . 5 فاكتور درجه حرارت كه شامل متوسط درجه حرارت روزانه، متوسط درجه حرارت حداكثر، متوسط درجه حرارت حداقل، متوسط درجه حرا رت حداكثر مطلق و متوسط درجه حرارت حداقل مطلق مي باشد، در اين جدول مشخص شده است .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دی

بهمن

اسفند

فروردین

اردیبهشت

خرداد

تیر

مرداد

شهریور

مهر

آبان

آذر

سالانه

درجه حرارت روزانه

4

1/6

2/11

9/17

2/23

9/28

5/31

5/30

3/26

4/19

12

1/6

1/18

درجه حرارت حداکثر

5/8

1/11

6/16

9/23

4/29

2/35

7/37

8/36

7/32

2/25

3/17

6/10

8/23

درجه حرارت حداقل

4/0-

1/1

8/5

9/11

1/17

6/22

4/25

1/24

9/19

5/13

8/6

5/1

4/1

درجه حرارت حداکثر مطلق

20

22

29

34

6/38

43

44

6/43

40

34

27

2/20

33

درجه حرارت حراقل مطلق

11-

9-

7-

2-

5

10

8/16

15

7

2

3-

8-

3/1

جدول (2) درجه حرارت ايستگاه سينوپتيك سمنان (درجه سانتيگراد) 2005-1965

 

 

نمودار 1 روند تغييرات درجه حرارت را به تفكيك متوسط روزانه، متوسط حداكثر و متوسط  حداقل طي ماههاي سال نشان مي دهد .

ننمودار 1 متوسط ماهانه درجه حرارت روزانه ، حداكثر و حداقل

همانطور که در نمودار شماره 1 نشان داده شده است بیشترین مقدار درجه حرارت روزانه مربوط به تیرماه (5/31 درجه سانتیگراد)می باشد که از متوسط درجه حرارت سالانه 1/18 درجه سانتیگرادبسیار بیشتر است.کمترین میزان درجه حرارت روزانه مربوط به دی ماه(4 درجه سانتیگراد)می باشد.روند افزایش دما از دی ماه تا مرداد ماه ادامه دارد و از آن به بعد درجه حرارت به طور منظم کاهش می یابد.از اردیبهشت تا مهر درجه حرارت از متوسط سالانه بیشتر است.

در طول دوره آماری بیشترین درجه حرارت ماکزیمم مربوط به تیر ماه 7/37 درجه سانتیگراد و کمترین درجه حرارت ماکزیمم مربوط به دی ماه (5/8 درجه سانتیگراد) می باشد.بیشترین درجه حرارت مینیمم نیز در این دوره آماری مربوط به تیر 4/25 درجه سانتیگراد و کمترین درجه حرارت مینیمم مربوط به دی4/0- درجه سانتیگرادمی باشد.

بیشترین درجه حرارت حداکثر مطلق مربوط به تیر 44 درجه سانتیگراد و کمترین درجه حرارت حداقل مطلق در دی ماه 11- درجه سانتیگرادمی باشد.بنابراین می توان گفت که بیشترین درجه حرارت در ایستگاه سمنان مربوط به تیر ماه و کمترین درجه حرارت مربوط به دی ماه می باشد. همچنین بیشترین درجه حرارتی که در ایستگاه سمنان مشاهده شده است نیز مربوط به تیر و کمترین آن مربوط به دی می باشد.

 

وضعيت درجه حرارت فصلي ايستگاه سينوپتيك سمنان در جدول (3) آورده شده است :

 

زمستان

بهار

تابستان

پاییز

درجه حرارت فصلی

1/7

3/23

4/29

5/12

 

ج : بارندگي

جدول (4) بارندگي ماهانه و سالانه اي ستگاه سينوپتيك سمنان را نشان مي دهد، همانطور كه در جدول نشان داده شده است بيشترين بارندگي در اسفند ماه 8/25 ميليمتر و كمترين بارندگي در شهریور ماه 5/1 ميليمتر مي باشد .

 

دی

بهمن

اسفند

فروردین

اردیبهشت

خرداد

تیر

مرداد

شهریور

مهر

آبان

آذر

سالانه

بارندگی

3/20

5/19

8/25

9/16

14

1/3

3/3

6/2

5/1

2/6

5/9

1/18

8/140

جدول (4) بارندگی ایستگاه سینوپتیک سمنان (mm ) 2005-1965

 

جدول (5) وضعیت فصلی بارندگی را در ایستگاه سینوپتیک سمنان نشان می دهد.همانطور که نشان داده شده است بیشترین میزان بارندگی مربوط به فصل زمستان (47درصد) کمترین میزان بارندگی مربوط به تابستان (5درصد) می باشد.

 

جدول (5) بارندگی فصلی ایستگاه سینوپتیک سمنان (mm )

 

زمستان

بهار

تابستان

پاییز

بارندگی فصلی

6/65

34

4/7

8/33

 

ه : رطوبت نسبی

جدول (6) متوسط رطوبت نسبی حداکثر و رطوبت نسبی حداقل را در ایستگاه سینوپتیک سمنان نشان می دهد.همانطور که از جدول می توان برداشت کرد بیشترین رطوبت نسبی در دی ماه مشاهده می شود.

 

دی

بهمن

اسفند

فروردین

اردیبهشت

خرداد

تیر

مرداد

شهریور

مهر

آبان

آذر

سالانه

متوسط رطوبت نسبی

63

54

47

38

34

27

27

28

29

38

49

61

41

رطوبت نسبی حداکثر

77

70

64

54

48

38

38

38

39

50

61

75

54

رطوبت نسبی حداقل

48

40

33

26

24

19

20

21

21

28

37

47

30

جدول (6) رطوبت نسبی ایستگاه سینوپتیک سمنان 2005-1965 

و : خصوصيات باد

باد از ديگر عناصر تشكيل دهنده جو است كه در مطالعات كالبدي، مكانيابي و ... نقش و اثر آن بايد مطالعه شود . همانطور كه در جدول (7) نشان داده شده است، بيشترين متوسط سرعت باد مربوط به فروردين ماه با ميانگين سرعت 7/6 متر بر ثانیه می باشد و در مجموع سرعت باد بین 2/2 تا 7/6 متر بر ثانیه در طول سال در نوسان است . همانطور كه در تصوير ( 1) نشان داده شده است، در فصول زمستان، پاييز و تابستان جهت باد غالب شمال غربي و در فصل بهار جهت باد غالب شمالي است .

بيشترين درصد هواي آرام در دي ماه و كمترين ميزان آن در ارديبهشت ماه مشاهده مي شود .در مجموع در ايستگاه سينوپتيك سمنان جهت باد غالب شمال غربي و جهت باد نائب غالب شمالی است و متوسط سرعت باد در این ایستگاه 5/3 متر بر ثانیه می باشد.

 

 

ز : تابش خورشید و ابرناکی

جدول (7) میزان تابش ایستگاه سینوپتیک سمنان را نشان می دهد :

 

دی

بهمن

اسفند

فروردین

اردیبهشت

خرداد

تیر

مرداد

شهریور

مهر

آبان

آذر

سالانه

ساعات آفتابی

6/171

8/182

3/208

6/228

7/284

7/337

6/338

9/336

305

7/260

6/202

1/169

6/3026

جدول (7) تعداد ساعت آفتابی ایستگاه سینوپتیک سمنان (ساعت) 2005-1965

 

همانطور که از جدول (7) برداشت می شود ، بیشترین ساعات آفتابی مربوط به تیر ماه (h 6/171) می باشد.میزان ساعت آفتابی از آذرماه به طور منظم افزایش می یابد و در تیر ماه به اوج خود می رسد و پس از آن بطور منظم کاهش می یابد.

همانطور که از جدول برداشت می شود بیشترین ساعت آفتابی مربوط به فصل تابستان و کمترین مقدار آن مربوط به فصل زمستان می باشد.

 

زمستان

بهار

تابستان

پاییز

ساعت آفتابی فصلی

7/562

851

5/980

4/632

جدول (8)تعداد ساعات آفتابی فصلی ایستگاه سینوپتیک سمنان (ساعت)

 

منابع آبي شهر سمنان

 

1- منابع آب سطحي

شهر سمنان بخشي از حوضه آبريز فلات مركزي ايران است . اين حوضه از نظر وسعت بزرگترين آبريز داخلي كشور است . خصوصيات هيدروگرافيكي فلات ايران با توجه به كمبود بارش و تبخير بالا و همچنين طغياني و سيلابي بودن رودخانه هاي آن مشخص مي شود .رودخانه هاي منتهي به حوضه فلات مركزي به طور فصلي داراي آب هستند . رودخانه ها به دليل كمبود بارش به ندرت به سطح اساس اصلي خود مي رسند و غالبا قبل از رسيدن به آنجا خشك مي شوند . ناپيوسته بودن جريان آب و خصلت سيلابي بودن آن موجب مي شود در نواحي پايكوهي چشم اندازهاي ژئومرفولوژيكي مانند مخروط افكنه ها يا رسوبات انباشتي لايه لايه بوجود آيند .

2- رودخانه ها

رودخانه هايي كه در اين شهر جريان دارند ، اغلب خشك و رودهاي كوهستاني كوچك وكم آبي مي باشند كه تنها در مواقع بارندگيهاي زياد تشكيل سيلاب داده و به دشت كوير منتهي مي شوند . مهمترين رودخانه اين شهرگل رودبار می باشد که از شمال سمنان به شهر وارد و پس از گذشتن از پارکهای شهری و خیابان و معابر ، زمینهای کشاورزی جنوب شهر را مشروب می سازد.

 

 زمين شناسي تكتونيك و لرزه خيزي

 

وضعيت كلي زمين شناسي شهر سمنان

مطالعات زمين شناسي انجام شده نشان مي دهد كه قديمي ترين تشكيلات از سنگ هاي پالئوزوئيك تا آبرفت هاي كوارترنري دراين منطقه وجود دارد .رسوبات دوره دوران ترشياري از سمنان تا آهوان و طبقات گچدار در شمال سمنان ديده مي شوند . سنگ هاي دوران كواترنري نيز از كوه هاي شمالي تا دشت كوير ديده م يشوند .شهر سمنان در دامنه هاي جنوبي رشته كوه البرز و در حاشيه شمالي كوير بزرگ قرار داشته لذا از نگاه زمين شناسي به دو پهنه ساختاري البرز(مركزي) و ايران مركزي تعلق دارد . درشمال سمنان "گسل سمنان "بعنوان حد جداكننده البرز از ايران مركزي شناخته شده است . درحاليكه در 30 كيلومتري شرق سمنان، گسل عطاري ، مرز دو پهنه ساختاري - رسوبي ايران مركزي معرفي شده است . گسلهاي سمنان و عطاري دو عامل تكتونيكي عمده بوده كه در راستاي تقريبي شمال خاوري، جنوب باختري از بخشهاي شمالي شهر سمنان عبور مي كنند .

داده هاي منطقه اي و بويژه مقايسه زمين شناسي نواحي واقع در شمال (البرز)  و جنوب (ايران مركزي) گسل هاي سمنان و عطاري نشان ميدهد كه تفاوتهاي زمين شناسي چندان آشكاري بين بخش شمالي شهر سمنان(البرز) و بخش جنوبي آن(ايران مركزي) وجود ندارد . به عبارت ديگر بخش البرز شهر سمنان به واقع چين هاي حاشيه اي ايران مركزي هستند،معهذا تكتونيك بلوكي و حوضه هاي رسوبي محدود به زونهاي گسلي سبب گرديده تا در ليتولوژي و ضخامت واحدهاي سنگ چينه اي هم سن و هم زمان تفاوت هايي ايجاد گردد .

 

 - فرونشست دشت كوير :

در بخش جنوبي شهر سمنان بصورت يك حوضه فروافتاده جوان است كه با توالي نسبتاً ضخيمي از مارن، سنگ ماسه و كنگلومرا حاوي گچ و يا نمك فراوان پوشيده شده است . داشتن رنگ متمايل به سرخ، مورفولوژي كاملاً فرسوده و دشت گونه از ويژگي هاي اين فرونشست جوان است كه در جغرافياي ايران به نام "كوير بزرگ " معروف است . رسوبهاي قاره اي و قرمز رنگ مورد نظر در حو ضچه هاي بين كوهي كم عمق و در شرابط آب و هواي گرم و تبخيري بر جاي گذاشته اند به همين دليل حاوي گچ به ويژه سنگ نمك فراوان هستند كه بطور عموم به صورت گنبدهاي نمكي و گاهي گچي، بويژه در جنوب سمنان نمايان هستند . پوسته هاي نمكي بويژه شوراب ههاي جاري در اين بخش شهر سمنان حاوي انباشته ها و يا محلولهاي حاوي املاح معدني سولفات و كلرور سديم و پتاسيم و است كه گاهي ارزش اقتصادي در خور توجه دارند . افزون بر املاح گفته شده در اين فرونشست تمركز هيدروكربورهاي نفتي ميتواند مورد توجه باشد .

الف   (گسل سمنان

در خط جدا كننده واحدهاي البرز و ايران مركزي گسلي وجود دارد كه آن را گسل سمنان مينامند . آنچه روشن مي باشد اين است كه از گسل سمنان به طرف شمال، واحد البرز ويژگيهاي خود ر ا دارد و سنگهاي دونين با رخساره ويژه ايران مركزي در شمال سمنان به اين گسل محدود مي شوند دنباله گسل سمنان به طرف خاور تا دامغان قابل شناسايي است ولي از آنجا كه شايد بتوان دنباله آن را به طرف گسل چهارده در نظر گرفت . در سمت باختري كوههاي البرز اين گسل به پايا ن مي رسد چرا كه در جنوب آن دشتهاي نمكي گرمسار به طرف ايران مركزي آغاز مي شوند . درباره حركت افقي گسل سمنان هنوز نمي توان به صورت قانع كننده اظهار نظر كرد ولي در قسمتهايي از گسترش طولي آن به صورت راندگي ديده مي شود كه شيب آن به طرف جنوب است اين گسل در دوره ائوسن فعاليت داشته و موجب دگرشيبي محلي در رديف چينه شناسي ائوسن شده است .

 

رده بندي خاك هاي منطقه

با در نظر گرفتن عوامل مختلف محيطي بر وضعيت خاكها و تكامل آنها در مناطق مختلف شهر (عواملي چون توپوگرافي ، سنگ بستر ، اقليم ، شرايط ژئوموفولوژي   (مي توان تيپ هاي مختلفي از خاك و اراضي را مشاهده كرد :

 

خاكهاي دشتي و دره اي :

در اين تيپ خاكهاي رسوبي بافت ريز ، خاكهاي رسوبي بافت درشت و خاكهاي كالوويال ، ريگوسل ، تپه هاي شني ، خاكهاي باطلاقي شور و قليايي و خاكهاي رسوبي شور مشخص شده اند . اين تيپ خاكها بيشتر در نيمه جنوبي شهر مشاهده مي شوند .

 

خاكهاي فلات ها :

در اين تيپ خاكهاي خاكستري و قرمز بياباني، خاكهاي سيروزوم، خاكهاي بياباني، توام با خاكهاي ريگوسل، خاكهاي بياباني و سيروزوم توام با خاكهاي بياباني و سيروزوم آهكي مشخص شده اند.

 

همچنين براساس يك طبقه بندي فراتر، شش تيپ عمده درشهر را به شرح ذيل مشخص كرد :

 

الف : خاكهاي دامنه اي

اين خاكها بيشتر در حواشي كوهستان و در دامنه ها قرار گرفته و به لحاظ فيزيوگرافي ، مسطح و يا داراي شيب بسيار كمي مي باشد جنس اين خاكها قليايي و در بعضي از اين نقاط كمي گچي است كه داراي عمق زياد و از لحاظ قابليت نفوذ آب ، متوسط مي باشد . در شمال سمنان اكثر اين زمينها زيركشت محصولات باغي، گندم و جو قرار دارند .

 

 

ب : خاكهاي سيلابي

اين خاكها نسبتاً عميق وسبك بوده و بافت آنها مركب از سنگهاي ريز ودرشت است اين نوع خاكها در محدوده مياني و به علت سيل گير بودن زير كشت قرار نمي گيرند .

 

ج : خاكهاي سنگريزه اي در بالاي مخروط افكنه ها

اين نوع خاك حدوداً  75٪ از كل خاك هاي شهرستان را تشكيل مي دهد . داراي شيب حدود 3٪ ، عمق بسيار كم و حدود 30  سانتيمتر و بافت سبك و پر از سنگريزه و قلوه سنگ بوده كه در عمق بالاي نيم متر قرار دارد و به همين دليل قابل كشاورزي نيست ولي مي توان با جمع آوري سنگها از آن براي احداث باغ استفاده نمود .

 

د : خاكهاي كوهستاني

اين اراضي داراي شيب زياد و در دامنه ها و ارتفاعات، در شمال شهر سمنان قرار گرفته اند و داراي خاك چندان مناسبي نبوده و يا عمق خاك به علت وجود سنگها بسيار كم و براي كشاورزي مناسب نيست اما مي توان در دامنه اين مناطق مراتع و باغات را مشاهده نمود .

 

ه : خاکهای شور

اين نوع خاكها داراي شيب ملايم و فرسايش كم است و عمق آن متوسط و داراي بافت سنگين و شور مي باشد . سطح آبهاي زيرزميني در اين خاكها بالا و به علت تبخير زياد در عمق حدود 30 سانتيمتر داراي نمك و لايه گچ بوده و قابل كشاورزي نمي باشد . اراضي مذكور در جنوب شهر به شكل خط مستقيم مي باشند و مساحت زيادي را در بر مي گيرند .

 

و : خاكهاي خيلي شور

سطح آبها زيرزميني در اين نوع خاكها به قدري بالا است كه گاه به صورت مردابي و توده گلي ديده مي شود عمق اين خاك بسيار كم است و ار اضي مذكور در حاشيه جنوبي خاكهاي شور در جنوب سمنان قرار گرفته است .

 

شرايط ژئومورفولوژي شهر سبب شده تا بخش وسيعي از اراضي شهر بدليل واقع شدن در محدوده پلايا و دشت كوير از مسير بررسي حذف شوند .

 

توپوگرافي شهر سمنان

 

الف : حوزه كوهستاني

شهر سمنان در دامنه هاي جنوبي سلسله جبال البرز قرارگرفته كه به تدريج از شمال به جنوب از ارتفاع آن كاسته شده و به كوير نمك منتهي مي گردد . رشته كوه البرز از كوههاي تالش در مغرب شروع شده و تا ارتفاعات خراسان در مشرق ادامه دارد .

 

ب حوزه پايكوهي :

بيشتر مراكز انساني بزرگ شهر در اين حوزه واقع شده اند كه با ارتفاعات كمتر و بيشتر به صورت منفرد و گاهي ادامه ارتفاعات حوزه كوهستاني مشاهده مي شوند .

 

ج حوزه بياباني :

اين منطقه در بر گيرنده قسمتهاي جنوبي شهر است كه حوزه خشكي به شمار مي رود ارتفاع آن از سطح دريا به ارتفاع600 تا 900 متر مي رسد علاوه بر آن زمينهاي بسيار پستي هم در اين حوزه وجود دارد كه آنها را نمكزارها با توده هاي ماسه اي متحرك تشكيل مي دهند .

 

تعاریف نخاله هاي ساختماني شهری

 

   بطور كلي فعاليت هاي عمراني را مي توان به دو دسته، فعاليتهاي تخريبي و ساخت تقسيم نمود . در فعاليت هاي تخريبي يك سازه تخريب و تمام يا قسمتي از اجزاي تشكيل دهند ه آن دور ريخته مي شود . در فعاليت هاي ساخت، سازه هاي جديد ايجاد مي شوند و براي احداث يك بنا مواد اوليه مصرف مي شوند و زايدات حاصل از اين مصرف دور ريخته مي شوند . بنابراين هر گونه فعاليت عمراني داراي دور ريزهايي است كه به اصطلاح نخاله ساختماني (Demolition and construction waste) ناميده مي شود.

   به طور متداول اجزاي نخاله هاي ساختماني عبارتند از آسفالت، مواد حاصل از عمليات خاكي،زايدات الكتريكي، پوشش ها و روكش ها، مصالح بنايي، فلزات، رنگ، مواد كاغذي، پلاستيك،مصالح پوششي سقف، پوشش كف، پوشش ديوار، چوب، مواد نفتي و مواد متفرقه.

به طور كلي سه عامل اصلي ذیل بر خصوصيات نخاله هاي ساختماني تأثير دارد :

الف - نوع سازه : راه، پل، ساختمان (مسكوني ، تجاري ، صنعتي)

ب - ابعاد : ساختمان ويلايي، بلند مرتبه، وسيع

ج - نوع فعاليت : ساخت، بازسازي، تعمير، تخريب

 

ساير عوامل مؤثر بر ميزان، نوع و ويژگي نخاله ها شامل موارد زير مي شود :

- ابعاد كلي يك پروژه (انبوه سازي يا ساخت منفرد (

- محل اجراي پروژه (شهر ، روستا ، كنار دريا   (

  -نحوه عملكرد پيمانكار

- نوع مصالح مصرفي

-  روش تخريب (دستي يا ماشيني)

-   سرعت اجرا

 

مديريت نخاله هاي ساختماني

مديريت نخاله هاي ساختماني اساساً دفن اين زايدات و روش هاي جداسازي و بازيافت آنها را شامل مي شود .

 

الف- دفن نخاله هاي ساختماني

جديدترين روش دفع نخاله هاي ساختماني مشابه با شرايط دفع زباله هاي خانگي مي باشد و زمين دف ع آنها به زهكش هاي جمع آوري شيرابه، ذخيره، تصفيه و سيستم هاي پايش ، پوشش دوره اي نخاله ها و ساير شرايط نياز دارد . در بسياري از مكان ها، هزينه هاي دفن اين مواد با هزينه هاي دفن بهداشتي برابر است . لوله كشي زمين دفن، سيستم جمع آوري شيرابه و تجهيزات كنترل گاز نيز مي تواند مورد نياز باشد . اما به دليل اينكه پوشش روزانه نخاله هاي ساختماني الزامي نيست، هزينه هاي بهره برداري كاهش مي يابد . همچنين از 10-5 درصد حجم نخاله هاي ساختماني مي تواند جهت پوشش مواد زايد شهري استفاده نمود .

نخاله هاي ساختماني كه قابل دفع در محلها ي دفن زباله شهري هستند شامل سيمان، آجر،خاك و سنگ تميز، چوب فرآوري نشده، گچ، مواد ساختماني كف و پايه ساختمان و پوشش كف هستند . خاكهاي آلوده، حبابهاي چراغ، الياف ازبست، رنگهاي ساختماني غيرقابل دفن مي باشند .زمين دفع بايد داراي خصوصياتي از جمله دسترسي آسان به همه جاده ها، دسترسي به منابع پوششي مناسب، رعايت حداقل فاصله 5/1 متری از بالاترين تراز فصلي آب زيرزميني، دسترسي كنترل شده به محل از طريق حصاركشي و درختكاري اطراف محل باشد .

همچنين اگر جهت دفن نخاله هاي ساختماني محل جداگانه اي در نظر گرفته مي شود فواصل زير بايستي رعايت شود :

چاه آب : 300 متر ، جاده هاي شهري : 150 متر، زمين هاي اداري : 300 متر، مرز مالكيت : 150 متر،زمين هاي مسكونی : 300 متر، پيكره آبهاي دائمي : 150 متر،زمين هاي تجاري و صنعتي 150 متر .

علاوه بر موارد ذكر شده ، سازماني بايد عهده دار پايش دائمي آبهاي سطحي و زيرزميني درخصوص آلودگي به شيرابه ناشي از نخاله ها باشد .

ب- بازيافت نخاله هاي ساختماني

- جداسازي مواد در محل ساخت و ساز در دسترس ترين مكان براي استفاده مجدد اين مواد در محل مي باشد كه در اين حالت هزينه اي براي جمع آوري ، حمل و نقل و دفع اين مواد نخواهد داشت .

 

 

نحوه جداسازي و بازيافت نخاله هاي ساختماني

 

جداسازي و بازيافت اجزاي نخاله هاي ساختماني در جدول ذیل ارائه شده است .

 

اجزای نخاله

عملیات

تجهیزات

سیمان

جداسازی دستی

خرد کردن

فقط وسایل دستی

بلدوزر-سنگ خرد کردن

ضایعات چوبی

جداسازی دستی

خرد کردن

ریز کردن

فقط وسایل دستی

ابزارهای خرد کردن

آسیاب

مواد فولادی

جداسازی دستی

جداسازی مغناطیسی

فقط وسایل دستی

آهن ربا

فلزات غیر آهنی

جداسازی دستی

فقط وسایل دستی

مواد پوششی بام

جداسازی دستی

فقط وسایل دستی

جدول (9) روش های جداسازی و بازیافت نخاله های ساختمانی

الف - جداسازي و بازيافت چوب و الوارهاي چوبي

الوارها، تخته ها، چهار تراشها و صندوقهاي چوبي مي توانند در سازه هاي ديگر مورد استفاده قرار گيرند .

تراشه هاي چوب و شاخه هاي درختان در تهيه مايع تغذيه حيوانات، توليد كمپوست، ساخت كاغذ و به عنوان سوخت مي توانند مورد استفاده قرار گيرند .

از الوارهاي چوبي در ساخت مبلمان و چشم اندازهاي تزئيني مي توان بهره گرفت .

 

ب - جداسازي و بازيافت خاك

خاك حاصل از گودبرداري پس از دانه بندي براي كارهاي مانند كشاورزي يا باغباني، خاك دستي، جداسازي سنگهاي لاشه اي، زيرسازي، استحصال شن و ماسه و يا پوشش زمين هاي دفن مي تواند مورد استفاده قرار گيرد .

 

ج - جداسازي و بازيافت آجر و كاشي

آجر بازيافت شده به روش دستي جدا شده و جهت استفاده در ساختمان هاي جديد و پوشش زمين كاربرد دارد .

جداسازي و بازيافت سنگ

سنگ حاصل از حفاري براي پر كردن زمين بسيار پرارزش است و سنگ حاصل از تخريب ساختمان هاي قديمي را مي توان پرداخت و صيقل داد و مجدداً مورد استفاده قرار داد .

 

ه - جداسازي و بازيافت سيمان

جهت استفاده مجدد از آن ابتدا بايد مواد ديگر درون آن را به روش دستي جدا كرد . از سيمان مي توان پس از خرد كردن و اختلاط با آسفالت د ر ساخت بلوك هاي سيماني ، جاده هاي آسفالته جديد ، جاده سازي و ساخت زهكش ها استفاده نمود .

 

و - جداسازي و بازيافت آسفالت و مواد قيري

آسفالت و مواد قيري بازيافت شده را مي توان در ساخت آسفالت جديد و به عنوان زير ساخت جاده استفاده نمود .

 

ز - جداسازي و بازيافت فلزات غيرآهني

اين مواد به روش دستي جداسازي مي شوند و در كارخانجات ذوب فلزات و به عنوان مواد اوليه در صنايع مي توانند مورد استفاده قرار گيرند

.

ح - جداسازي و بازيافت فلزات آهني و فولادي

 

در پروژه هاي ساختماني فولاد موجود به صورت دستي و يا مغناطيسي تفكيك مي شود . معمولاً مواد جداسازي شده به كارخانه هاي ذوب آهن و توليد فولاد بازگردانده مي شوند تا مجدداً ذوب شده و به قطعات فولادي تبديل گردند .

 

ط - جداسازي و بازيافت بتن

بتن جداسازي شده توسط بولدوزر ، چرخ زنجيري و يا سنگ شكن هاي فكي پس از دانه بندي مي تواند به عنوان سنگ دانه در ساخت بتن جديد و خرده سنگ ثانويه مورد استفاده قرار گيرد .

 

ي - جداسازي و بازيافت گچ

از ضايعات گچ در اصلاح خاك ، ساخت گچ و بسته هاي جاذب استفاده مي شود .

 

 

- جداسازي و بازيافت مواد متفرقه نخاله هاي ساختماني

مواد جدا شده از نخاله هاي ساختماني در صنايع مختلف به عنوان ماده اوليه به كار گرفته مي شوند .

 

 

ماده بازیافت شده

کاربرد

مقوا

سوخت/کارخانه کاغذسازی

موکت

پوشش زمین دفن

پلی اتیلن

عایق کاری

چینی

شن و ماسه

پلاستیک ABS

الوارهای پلاستیک

پلاستیک (PVC )

موانع بزرگراه

پلاستیک پلی اتیلن

موانع ترافیکی

پشم شیشه

تولید مجدد پشم شیشه/تبدیل به پانل های جدید

جدول  ) 10 ( كاربرد مواد بازيافت شده از نخاله هاي ساختماني

 

 

 

 

ملاحظات زيست محيطي و بهداشتي لزوم بازيافت نخاله هاي ساختماني

 باعنایت به گسترش روز افزون نخاله های ساختمانی و لزوم بازیافت آنها با دو هدف جلوگیری از بروز مشکلات بهداشتی برای شهروندان و محیط زیست موارد ذیل قابل اهتمام است :

- انتشار آزبست موجود در مصالح ساختماني در زمان پردازش افزايش يافته و مشكلات تنفسي ايجاد مي كند .

- باطريها و لامپ ها داراي فلزات سنگين مي باشند و مي توانند خطرآفرين باشند .

- مهمترين منبع گاز رادون مصالح ساختماني مانند آجر ، سيمان ، سنگ هاي زيرسازي و ساير موارد مي باشند .

با توجه به حجم بالاي ساخت و ساز و روند نوسازي ساختمانها ،حجم زيادي نخاله ساختماني و ساير تجهيزات ساختماني شامل آلومينيوم، كاشي، آهن، بلوك، گچ و بتون ، مواد سقف سازي و عايق گذاري توليد مي شود .   

 

بنابراين جهت كنترل كاهش ميزان نخاله هاي ساختماني و استفاده مجدد از اين مواد، موارد زير  در برنامه کاری ستاد پاکیزگی می باشد :

1-ايجاد روش سيستماتيك براي جمع آوري، حمل و دفع خاك و نخاله در سطح شهر

2-سرمايه گذاري بخش خصوصي در زمينه جمع آوري، حمل و نقل ، دفع و بازيافت زباله هاي ساختماني

3-تخريب و تفكيك اصولي ساختمان ها تحت نظارت مهندس ناظر

4-تعيين طراحي و ارزيابي گودها براي دفع نخاله هاي ساختماني بر طبق استاندارد جهاني

5-كاهش سوبسيد مواد معدني و افزايش ماليات مكانهاي دفع نخاله هاي ساختماني به تفكيك نخاله هاي ساختماني در محل توليد و انتقال آن به بخش بازيابي اين مواد

 

لزوم اجراي طرح از نظر اجتماعي – اقتصادي:

الف : فرهنگ سازي جهت جمع آوري

 و دفع نخاله هاي ساختماني

 و خاك مازاد در بين اقشار مختلف جامعه (شهروندان)

 

ب : پاكسازي سطح شهر ومبادي ورودي شهر

 و جلوگيري از سد  معبر عمومي ،

جلوگيري از آلودگيهاي محيطي  و

ايجاد نظم در چهره شهر

                                                                       

پ : جلوگيري از تخريب باغ ها ، مراتع ، فضاهاي سبز اطراف شهر و پوشش گياهي طبيعي و جلوگيري از آلودگيهاي آبهاي سطحي و زير زميني و ساير آلودگيهاي زيست محيطي

ت : كاهش هزينه پاكسازي معابر عمومي و مبادي ورودي شهر از سوي سازمان

ث: اشتغالزایی و به کار گیری جوانان

ج: برداشتن گام های اساسی در جهت خودکفایی سازمان مدیریت پسماند  

 

 

اصول اولیه در ساماندهی نخاله های ساختمانی

 

     فعالیت های ساماندهی و مدیریت نخاله های ساختمانی شهرها در قالب 3 عنصر جمع آوری ، حمل و دفع صورت می گیرد.مهمترین عامل در ساماندهی مدیریت نخاله های ساختمانی شناخت منابع تولید است.منابع اصلی تولید نخاله های ساختمانی عبارتند از خاکبرداری،تخریب،نوسازی،تعمیرات،حفاری و ...

در مورد نخاله های ساختمانی مربوط به ساخت بنای مسکونی باید توجه نمود که عوامل بسیاری بر روند تولید آنها تاثیر می گذارند از جمله آنها می توان به وضعیت اقتصادی مردم ، فصول مختلف سال ، مناطق شهرداری ، افزایش جمعیت ، رشد و توسعه شهر و ... اشاره کرد.در بعضی مناطق به علت وضعیت مناسب اقتصادی مردم ، ساخت و ساز بیشتری صورت می گیرد به علاوه ممکن است در بعضی فصول به دلیل وضعیت مناسبتر آب و هوایی ساخت و ساز بیشتری انجام شود که بر روند تولید نخاله های ساختمانی تاثیرگذار است نخاله های حاصل از حفاری و تخریب و خاکبرداری نیز دستخوش نوساناتی می شوند بعضی از پروژه ها مانند حفاری های مربوط به احداث خطوط جمع آوری فاضلاب شهری ، آب و یا گاز مقطعی بوده و می توان بر اساس زمان شروع و پایان پروژه ها برنامه ریزی هایی انجام داد.برای مدیریت این نخاله ها باید اقدامات موثر و هماهنگی صورت گیرد تا موجب مشکلات و ایجاد اختلال در نظم و زیبایی شهر نگردد.خاک های تولیدی حاصل از عملیات خاکبرداری با توجه به جنس و مرغوبیت می تواندمصارف مختلفی داشته باشد از جمله به عنوان مخلوط و یا خاک نباتی مورد استفاده قرار گیرد.همچنین آن بخشی از آوارهای ساختمانی که قابل استفاده نیست باید در مناطقی دفن شود که مشکلات زیست محیطی برای ساکنان آن مناطق نداشته باشد.لذا ساماندهی در سه زمینه جمع آوری ، حمل ، دفع با اجرای ضوابطی به شرح ذیل صورت می گیرد :

 

الف : جمع آوری

 

1-     جمع آوری ضایعات ساختمانی (نخاله) شامل ضایعات ناشی از تعمیرات یا نوسازی و تخریب ساختمان

1-1     صدور اخطار و برخورد با افرادی که ضایعات ساختمانی خود را در خیابانها ، معابر و اراضی مجاور ساختمان می ریزند.

    2-1 ارجاع دارنده شناسنامه ساختمان توسط شهرداری به سازمان مدیریت پسماند جهت توجیه ضوابط ستاد پاکیزگی مورد اجرا توسط گشت های ستاد پاکیزگی

    3-1 ممنوعیت پرتاب هرگونه ضایعات ساختمانی که موجب پراکندگی خاک و آلودگی محیط زیست شود.

 

    2- الزام پیمانکاران به جمع آوری مصالح اضافی ناشی از هرگونه حفاری

   1-2 ریختن مصالح اضافی ناشی از هرگونه حفاری منوط به صدور مجوز از شهرداری بوده و زمانبندی آن باید دقیقاً اجرا شود.

  2-2 جمع آوری و بارگیری این گونه مواد نبایستی موجبات پراکندگی گرد و خاک شود.

  3-2 نظافت و شستشوی محل دپو پس از بارگیری الزامی می باشد.

  4-2 بارگیری فقط توسط کامیونهای دارای مجوز از ستاد پاکیزگی انجام می شود.

  5-2 ستاد پاکیزگی سازمان مدیریت پسماند موظف به تشکیل پرونده برای کامیونهای مورد نظر بوده و طبق مقررات مجوز صادر می نمایند.

 

ب : حمل

1- عملیات شامل حمل ضایعات ساختمانی ، حفاری و تخریب می باشد.

2- حمل ضایعات منحصراً باید توسط کامیونهای دارای مجوز از ستاد پاکیزگی باشد.

3- چنانچه بر اثر شکاف یا نقص در مخازن کامیونها ضایعات در حین حمل به بیرون ریخته شود برخورد با خاطی صورت می پذیرد.

4- حمل و نقل و انتقال خاک صرفاً با نظر مسئول ستاد پاکیزگی و مدیریت اجرایی پسماند می باشد.

 

ج : دفع

1- مکان دفع ضایعات با نظر مدیریت اجرایی بوده و شامل مکانهای مورد تایید اداره کل حفاظت محیط زیست،منابع طبیعی،مسکن و شهرسازی بوده و معمولاً در گودال های بزرگی است که حضور آنها مخاطره آمیز بوده و باید به ترتیب اولویت پر شوند.

2- سازمان مدیریت پسماند مکلف به شناسایی و انتخاب سایت دفن می باشد.

3- مکانهای پرشده باید از نوع کاربری و پوشش نهایی بررسی شوند.

4- قشر سطحی مکان های مذکور با مخلوط های نباتی پر می شوند تا رویش گیاهی با مشکل مواجه نشود.

5- ماشین آلات مربوط به تسطیح در محل مستقر بوده تا نسبت به تسطیح آن اقدام نمایند.

 

 

تعیین جايگاه مجاز تخليه خاك و نخاله :

 

 جايگاه مجاز تخليه با کسب نظر از  ارگانهاي  مختلف  از قبيل را ه ترابري ، محيط زيست ، منابع طبيعي ، مسكن شهر سازي و..... شن چال های بزرگ و کوچک داخل و یا اطراف شهر می باشد كه با مديريت صحيح در نحوه تخليه وشيوه های  تسطيح وهمچنين باز يافت  مواد قابل استفاده مانع بروز چهره نا خوشايند و آلودگي در مكان فوق مي شود .

 

وظايف و فعاليتهاي پيش بيني شده ستاد پاکیزگی :

 

1-      ساماندهي ضايعات ساختماني از قبيل : خاك ، نخاله ، مخلوط و حفاري هاي مختلف  در سطح شهر .

2-   صدور كارت تردد و تخليه در جايگاه دفع نخاله براي خودروهاي حمل كننده در سطح شهر به جهت ساماندهي ماشين آلات حمل ضايعات ساختماني و نخاله و خاك

3-     هدايت خودروهاي حمل ضايعات ساختماني ، نخاله و خاك مازاد به جايگاههاي دفع مجاز

4-  تشكيل اكيپ هاي گشت و بازرسي با همكاري معاونت راهنمايي و رانندگي و نيروي انتظامي جهت كنترل مسيرهاي ورودي و خروجي وحريم شهر و جلوگيري از تخليه غيرمجاز و تخلف هاي احتمالي

5-  شناسايي مكان هاي جديد تخليه خاك متناسب با استانداردهاي زيست محيطي و انجام مراحل قانوني آن جهت تمليك و بهره برداري از آن توسط سازمان

6-  اخذ تعهد كتبي از متقاضيان دريافت جواز ساخت يا تعميرات از شهرداريهاي مناطق (متقاضيان آزاد و اشخاص حقيقي ،حقوقي يا شركتها ) جهت دفع مجاز خاك ،نخاله و ضايعات ساختماني با همكاري شهرداريهاي مناطق و امور حريم شهر و اعلام تخلف هاي احتمالي متقاضيان به شهرداريها جهت برخورد قانوني .

7-  تهيه و تنظيم گزارش از تخلف هاي تخليه غير مجاز مشاهده شده و اقدام قانوني جهت دريافت خسارت و هزينه پاكسازي و اعمال جرائم رفتاري از قبيل پاكسازي محدوده از شهر و همچنين اعمال قانون  از طريق معرفي متخلف به معاونت راهنمايي و رانندگي استان از سوي سازمان و يا از طريق توقيف خودروي متخلف توسط مامورين بازرسي سازمان و ارسال گزارش تخلف به دادسرا جهت برخورد قانوني

8-  رسيدگي به درخواست هاي متقاضيان خاكبرداري و خاكريزي (ادارات ، سازمانها ،اشخاص حقيقي و حقوقي) و اعلام نظر كارشناسي جهت صدور مجوز در صورت عدم منع قانوني

9-  كنترل و نظارت بر فعاليت خودروهاي حمل لجن و فاضلاب و جلوگيري از تخليه غيرمجاز در حريم شهر و تخلف هاي احتمالي

10- دريافت عوارض قانوني و هزينه تخليه ، در جايگاههاي دفع مجاز ضايعات و نخاله ها از خودروهاي حمل خاك و نخاله بر اساس نرخ هاي مصوب شوراي محترم اسلامي شهر سمنان

11- تشريح و تعيين شرح وظايف رانندگان خودروهاي حمل خاك ،نخاله و ضايعات تحت پوشش ستاد و تكثير و اشاعه آن بين خودروهاي حمل كننده در سطح شهر دارندگان خودروهاي حمل نخاله و خاك هاي مازاد در سطح شهر سمنان كه به عناوين گوناگون درخاكبرداري يا حمل خاك و نخاله مشغول كار هستند لازم است به موارد ذيل توجه نموده و در جهت اجراي آن اقدام نمايند در غيراينصورت تحت پيگرد قانوني قرار خواهند گرفت .

1-11 رانندگان مي بايست تمامي نخاله ها و خاك هاي مازاد حاصل از حفاري و غيره را در جايگاههاي مجاز دفع كه توسط سازمان اعلام مي گردد ، تخليه نمايند .

2-11 رانندگان حق تخليه هيچگونه خاك ونخاله  بجز مكانهاي مجاز و اعلام شده را ندارند .

3-11 تخليه هر گونه خاك و نخاله در زمينهاي محصور و غير محصور مي بايست با هماهنگي سازمان انجام پذيرد .

4-11 مالكين زمين ها يا مكانهاي ديگر در صورتيكه جهت پركردن آنها نياز به خاك و يا نخاله دارند ، مي بايست از طريق سازمان مديريت پسماندها مجوز دريافت نمايند .

5-11  در صورت مشاهده تخليه خاك و نخاله و ... توسط راننده در ملك يا زمين مالك و بدون مجوز مالك يا سازمان مديريت پسماندها راننده برابر مقررات تحت پيگرد قانوني قرار خواهد گرفت .

6-11  رانندگان موظفند به محض پايان اعتبار كارت تردد به سازمان مراجعه و نسبت به تمديد اعتبار آن اقدام نمايند و يا در صورت مفقود شدن كارت سريعا موضوع را به اطلاع سازمان برسانند .

7-11   رانندگان هنگام حمل خاك و نخاله موظف به نصب چادر با پوشش كامل بر روي خودرو مي باشند .

8-11   رانندگان موظف به نصب تابلو بر روي خودروي تعيين شده از طرف سازمان مي باشند .

9-11  با رانندگان خودروهايي كه در هنگام حمل خاك و نخاله ساختماني در مسير غيرمجاز مشاهده گردند برخورد قانوني خواهد شد . مگر اينكه از سازمان مديريت پسماندها جهت عبور در مسير مربوطه مجوز لازم را داشته باشند .

12- شناسايي شركت هاي پيمانكاري خاكبرداري ،حمل خاك و نخاله ونظارت بر بارگيري خاك و نخاله و مخلوط حمل و تخليه آن در مكانهاي مجاز و تعيين شده

1-12 تمامي شركتهاي پيمانكاري خاكبرداري و حمل موظفند پس از انعقاد قرارداد كاري با سازمان و با دريافت مجوزهاي لازم از قبيل تردد خودروها و ماشين آلات در سطح شهر به تخليه خاك هاي مازاد و ضايعات در جايگاههاي دفع مجاز و غيره اقدام لازم را به عمل آورند .

2-12  ازمان در صورت لزوم در قبال صدور مجوز تردد خودروهاي حمل در سطح شهر و همچنين تخليه در جايگاه دفع مجاز و با توافق دوجانبه با پيمانكاران قرارداد منعقد نموده  و هزينه هاي مربوط به آن را اخذ خواهد نمود .

3-12  شركت هاي پيمانكاري در صورتي كه تمايل داشته باشند خاك و يا مخلوط حاصل از گودبرداري را در مكانهايي غير از محل هاي مجاز تخليه نمايد (اعم از مكانهاي محصور و غيرمحصور ) ، مي بايست از محل مورد نظر ، مالك يا مالكين و يا نماينده قانوني آنها به سازمان نامه رسمي ارائه نمايند و پس از صدور مجوز و پرداخت هزينه ها با توافق بين سازمان و پيمانكار اقدام به تخليه در مكان مورد نظر نمايند .

4-12  شركت هاي پيمانكاري مي بايست رانندگان خودروهاي حمل كننده خاك و ضايعات ( اعم از خودروهاي متعلق به شركت و يا خودروهاي طرف قرارداد با شركت ) را موظف به رعايت مقررات و دريافت كارت تردد از ستاد نمايند .

5-12 در صورت مشاهده هرگونه تخلف از سوي خودروهاي خاك و ضايعات ( به طور مثال : تخليه خاك و ضايعات درمكانهايي غيرمجاز و حريم شهر و يا تردد در مسيرهاي ممنوعه) اين سازمان نسبت به برخورد قانوني باپيمانكار و همچنين خودروي متخلف اقدام خواهد نمود .

6-12  نظارت بر حسن انجام كار توسط رانندگان بر عهده شركت هاي پيمانكاري بوده و عواقب بروز هر گونه تخلف هاي احتمالي متوجه اين شركتها خواهد بود .

     7-12 سازمان مي تواند به منظور تشويق و ترغيب شركت هاي پيمانكاري و يا در صورت رضايت از نحوه عملكرد آنها نسبت به بخشودگي بخشي از مبلغ قرارداد منعقد شده با پيمانكار اقدام نمايد .

13- مديريت و نظارت بر امر جمع آوري خاك و نخاله هاي مازاد بدون صاحب از سطح شهرو مبادي ورودي و خروجي شهر توسط پيمانكاران سازمان

14- راه اندازي ، ساماندهي و مديريت ايستگاههاي موقت تخليه خاك و نخاله در سطح شهر مخصوص نخاله هاي كم حجم .

15- بازدید از سطح شهر و صدور اخطار برای واحد های مسکونی که پس از  تعمیرات ساختمانی ، نخاله ها را در معابر سطح شهر رها کردند .  

 

 

اقدامات انجام شده توسط سازمان در سطح شهر سمنان

 

سازمان مدیریت پسماند شهرداری سمنان با توجه به تولید نخاله با میانگین روزانه 450 تن که حدود آن پنج برابر زباله های شهری است در آبان ماه 87 پس از تصویب هیئت مدیره ، شورای سازمان و شورای اسلامی شهر به منظور ساماندهی نخاله های ساختمانی اقدام به دایر نمودن ستاد پاکیزگی و نظافت شهر سمنان نمود که اقدامات ذیل به جهت رفاه حال شهروندان و پاکیزگی معابر و مبادی ورودی و خروجی شهر انجام می شود :

 

 

        - صدور مجوز به خودروهای شخصی یا دولتی متقاضی حمل و جابجایی ضایعات ساختمانی

-        اعزام شبانه روزی گشت های کنترل تخلیه (به تعداد 3 عدد روز و یک گشت در شب)

-        صدور مجوز تخریب جهت منازل شخصی ، حفاری های سطح شهر و ساخت و ساز در زمین های بکر 

-        صدور مجوز تخلیه خاک در مناطق مورد تقاضا و پر کردن مکانهای مورد تایید

-        اخطار به واحدهای مسکونی تولید کننده نخاله

-   هدایت خاکهای حاصل از گودبرداری و نخاله های ساختمانی به مرکز تخلیه مجاز واقع در مومن آباد (کیلومتر یک جاده سمنان-فیروزکوه)

-        صدور مجوز تامین خاک فضای سبز و پارکهای سطح شهر

-        تفکیک مواد بازیافتی از ضایعات ساختمانی در محل های تخلیه ضایعات

 

 

 

 

 

 

 

 

استراتژی ارتقاء سیستم مدیریت نخاله ها در شهر سمنان  

    میانگین عمر مفید ساختمان در ایران 30 سال برآورد شده است و با توجه به اینکه 60٪ بافت شهری سمنان فرسوده و نیازمند به بازسازی و بهسازی است به نظر می رسد ستاد پاکیزگی و نظافت سازمان مدیریت پسماند در سنوات آینده مسئولیت خطیری بر عهده دارد احداث ساختمانهای جدید مقدار زیادی نخاله های ساختمانی تولید خواهد کرد.بدیهی است بازیافت این نخاله های ساختمانی علاوه بر تولید مواد و انرژی به حفظ محیط زیست کمک خواهد کرد. کمک به حفظ محیط زیست به دو صورت تحقق می یابد. 

1-کاهش استخراج مواد اولیه از منابع طبیعی 2-کاهش آلودگی های ناشی از انباشت این مواد در طبیعت.

در بازیافت این مواد از آنجا که میزان زیادی از مواد مختلط با هم پیچ شده ، میخ شده ، جوش داده شده ، ذوب شده یا با هم محکم شده توسط سیمان دیده می شود لذا در صنعت بازیافت نخاله های ساختمانی ، برگشت سرمایه با توجه به معیارهای کنترل هزینه ها و یارانه های دولتی و درآمد شهروندان از محل فروشی محصولات گوناگون در بازارهای مواد ثانویه تامین می شود.

سازمان مدیریت پسماند و تبدیل مواد شهری شهرداری سمنان به منظور حفظ هرچه بیشتر محیط زیست و معادن و اجتناب از مسائل و مشکلات بهداشتی ناشی از دفع غیراصولی و دپوی خاک و نخاله های ساختمانی در سطح شهر پس از ساماندهی جمع آوری و حمل و دفع خاک و نخاله برای ارتقاء سیستم مدیریت نخاله ها ، روشهای ذیل را در پیش دارد :

ایجاد آژانس های ویژه جمع آوری پسماند ساختمانی

طرح احداث آژانس های ویژه جمع آوری خاک و نخاله با هدف مساعدت به شهروندان در زمینه اعزام اکیپ های جمع آوری نخاله به درب منازل مسکونی با نازل ترین قیمت ، کمک بسیار مؤثری در جلوگیری از دپوی پسماندهای ساختمانی در معابر فرعی و اصلی خواهد بود لذا شهروندان با تماس تلفنی با نزدیکترین آژانس ، می توانند موجبات حضور کارگران و وسیله نقلیه مورد نظر در درب منزل خود و زمینه جمع آوری و انتقال به مرکز تخلیه مجاز را فراهم آورند فلذا با توجه به بافت جدید شهری در شهرک گلستان،تعاون،مدیران،پتانسیل حضور چنین مکان هایی دیده می شود.این امر علاوه بر پاکیزگی و نظافت سطح شهر موجب اشتغالزایی جوانان خواهد بود.

 

شناسایی مشاغل و صنایع مرتبط با تولید و مصرف پسماندهای ساختمانی

ساماندهی صنایع و مشاغل مرتبط با پسماندهای ساختمانی در تثبیت پاکیزگی و نظافت شهر نقش بسیار اساسی دارند این صنایع و مشاغل عبارتند از شرکت های بتن ساز،کارخانجات تولیدکننده مصالح،فروشگاه های مصالح ساختمانی،شرکت های پیمانکار ساختمانی و ... که ساماندهی و طبقه بندی این مشاغل و ارائه دستور کار به منظور کنترل ورود و خروج پسماند و نحوه تولید و نگهداری آنها راهگشای سازمان در حل مشکلات خواهد بود.

 

ایجاد طرح های بازیافتی استحصال شن و ماسه از پسماندهای ساختمانی و عمرانی

با عنایت به حجم بالای پسماندهای ساختمانی که به صورت روزانه و معمولاً پنج برابر زباله های شهری تولید می شود،ایجاد طرح های بازیافتی در جهت کاهش پسماندهای ساختمانی دفعی کمک چشمگیری نموده و می تواند از جمله مسیرهای درآمدزایی سازمان باشد این پسماندها علاوه بر مخلوط،خاک رس،ماسه شکسته،طبیعی،بادامی،آهن آلات و میلگردهای داخل بتن ساختمان،آجر می باشد که همگی قابل بازیافت و استفاده مجدد هستند.

 

نصب Gps بر روی کامیونهای کمپرسی تحت پوشش ستاد پاکیزگی

به منظور بهبود روند کنترل وسائط نقلیه حامل پسماند ساختمانی ، نصب نرم افزار Gps کمک شایان توجهی به نظارت از مکان های با احتمال بالا جهت تخلیه خاک و نخاله می نماید.با توجه به اینکه بیشترین هزینه های جاری ستاد پاکیزگی گشت های سطح و اطراف شهر است که به منظور رصد فعالیت کامیونها و همچنین هدایت آنها جهت اخذ کارت تردد صورت می گیرد ، لذا با نصب نرم افزار مربوطه که طول دوره آن مشخص است تنها با یک اپراتور می توان به اهداف تعیین شده دست یافت.

 

نصب دوربینهای مدار بسته در مبادی ورودی و خروجی شهر

نصب دوربینهای مدار بسته نیز مانند نصب Gps جهت کنترل رانندگان بوده و موجب کاهش هزینه های جاری ستاد پاکیزگی می شود بدین منظور با عنایت به شرایط جاده های ورودی و خروجی شهر به نظر می رسد نصب شش دوربین در جاده نظامی ، سه دوربین در شهرک صنعتی ، سه دوربین در جاده آبگرم و پل جهاد و حضور اپراتور در محل ستاد جایگزین مناسبی برای گشت های ستاد پاکیزگی باشد.

جدول (11) هزینه های موارد پیشنهادی را بررسی می نماید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

هزینه های تکمیل طرح ساماندهی خاک و نخاله های ساختمانی شهر سمنان

 

ردیف

شرح فعالیت

هدف

هزینه مورد نیاز(به هزار ریال)

1

احداث جاده دسترسی به محل دپوی نخاله های ساختمانی

تسریع در انتقال نخاله های ساختمانی

300.000

2

ایجاد فنس کشی اطراف محل دپوی خاک و نخاله

جلوگیری از ورود افراد غیرمجاز

500.000

3

خرید دو دستگاه کامیون

جمع آوری خاک و نخاله در سطح شهر

2.100.000

4

احداث دو باب سوله به ابعاد 20 × 10 متر

تفکیک مواد قابل بازیافت و قابل استفاده در نخاله های ساختمانی و فروش آن به مراکز تولیدی در سطح شهر

1.000.000

5

نصب دوربین های مداربسته در مبادی ورودی و خروجی شهر

کنترل و نظارت خاک و نخاله تولیدی در سطح شهر و جلوگیری از تخلیه غیرمجاز در اطراف شهر

700.000

6

نصب سیستم GPS بر روی کامیون و وانت های حمل نخاله های ساختمانی

کنترل وسائط نقلیه که در امر انتقال نخاله های ساختمانی فعالیت دارند.

500.000

7

آموزش شهروندان به همکاری با اجرای طرح ساماندهی نخاله های ساختمانی

مشارکت شهروندان در نظافت شهر و اعلام موارد تخلف به ستاد پاکیزگی شهر

250.000

8

خرید دو دستگاه تلفن گویا

پاسخگویی به درخواست های شهروندان

10.000

9

احداث یک واحد سرایداری و دفتر در محل دپوی خاک و نخاله

حضور دائمی یک نفر در محل دپوی خاک و نخاله و حضور متصدیان امور در مکان مذکور در ساعت اداری

600.000

10

خرید انشعاب برق و آب

استفاده مامورین و افراد مراجعه کننده در مرکز دپوی خاک و نخاله

100.000

11

خرید یک دستگاه لودر

دفن نخاله های ساختمانی به منظور تسطیح محل دپوی خاک و نخاله

1.500.000

12

جمع کل

7.560.000

 

 

 

نتیجه گیری

     برای غلبه بر معضلات ناشی از دفع غیر اصولی نخاله های ساختمانی  ، مدیریت اجرایی پسماند با شیوه مدیریتی مناسب به طور قانونمند نخاله های ساختمانی شهری را به محل های مورد نیاز هدایت می کند . اولین مرحله  که     می بایست پس از تلاش برای به حداقل رساندن تولید این مواد صورت گیرد بازیافت آن است که باید با راهکارهای اجرایی  صحیح  و عملی کنترل  گردد.لذا سازمان مدیریت پسماند شهرداری با ارائه این طرح اهداف زیر را دنبال می کند.

-        جلوگیری از آلودگی های زیست محیطی

-        جلوگیری از بدمنظرگی شهر و اطراف آن .

-        جلوگیری از صرف هزینه های اضافی برای پاکیزگی شهر و معابر عمومی

-        هدایت صحیح خاک و نخاله ساختمانی به مراکز دفن مجاز

-        استحصال شن و ماسه از ضایعات ساختمانی

-        جلوگیری از بهره برداری بی رویه و تخریب محیط زیست برای استحصال مصالح ساختمانی

-        جلوگیری از  رخداد حوادث و سوانح  به علت دپوی ضایعات ساختمانی در معابر

-        جلوگیری از وارد شدن پسماندهای ساختمانی در بافت زباله شهری 

-        حرکت به سوی استقلال مالی سازمان

-        اشتغال زایی جوانان

 

 

  


...:: پورتال شهرداری سمنان :...
شهرداری سمنان
DOURAN Portal V3.9.8.50
V3.9.8.50